Ψωνίζω θρεπτικά εν όψει κρίσης

Η οργάνωση της αγοράς των αναγκαίων τροφίμων της εβδομάδας πριν πάμε στο σούπερ μάρκετ, ειδικά τις δύσκολες οικονομικά μέρες που διανύουμε, κρίνεται απαραίτητη.

Για να αποφύγουμε λοιπόν τυχόν υπερβολές, καλό θα ήταν, να οργανώνουμε το εβδομαδιαίο οικογενειακό διατροφικό πρόγραμμα των κυρίως γευμάτων μας πριν πάμε να ψωνίσουμε, ώστε να προμηθευτούμε τις πρώτες ύλες που θα μας χρειαστούν.

Δημιουργούμε μια λίστα αγορών, υπολογίζοντας τις ποσότητες που χρειαζόμαστε, ώστε να αποφύγουμε τις σπατάλες.

Επιδιώκουμε να είμαστε χορτάτοι πριν πάμε στο σούπερ μάρκετ, ώστε να αποφύγουμε τις αγορές προϊόντων που δεν έχουμε στη λίστα μας.

Στα τυποποημένα τρόφιμα, επάνω στη συσκευασία τους, αναγράφονται κάποια στοιχεία που ενδιαφέρουν όλους μας.

• Ονομασία του προϊόντος: Δίνει πληροφορίες για τη φυσική κατάσταση του τροφίμου ή για την επεξεργασία που έχει υποστεί, π.χ. συμπυκνωμένο γάλα.
• Ποσότητα: H ποσότητα του τροφίμου χωρίς τη συσκευασία, μετρημένη, συνήθως, σε κιλά ή γραμμάρια (στερεά τρόφιμα) ή λίτρα (υγρά τρόφιμα).
• Συστατικά: Πρέπει να αναγράφονται αναλυτικά όλα τα συστατικά που περιλαμβάνονται, αρχίζοντας από αυτό που βρίσκεται σε μεγαλύτερη ποσότητα και καταλήγοντας σε αυτό που βρίσκεται στη μικρότερη.
• Συντήρηση: Αναφέρεται η «ημερομηνία λήξης», για τα τρόφιμα που χαλούν εύκολα, π.χ. γάλα, και η «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», για τα τρόφιμα που διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, π.χ. μακαρόνια.
• Προέλευση: Είναι υποχρεωτική για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, π.χ. κρέας, φρούτα, λαχανικά.
• Διατροφικές πληροφορίες: Αναγράφονται οι θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά, π.χ. θερμίδες, σάκχαρα (απλά/ σύνθετα), λίπος (κορεσμένο), αλάτι, του προϊόντος.

Η ύπαρξη αυτών των πληροφοριών διευκολύνει άτομα που αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα υγείας, όπως σακχαρώδη διαβήτη, αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Στη λίστα με τα συστατικά είναι σημαντικό να αναζητούμε κάποια γνώριμα ονόματα από συντηρητικά ή ενισχυτικά χρώματος και γεύσης, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αντικατασταθεί από τα γνωστά «Ε».

Ορισμένα κοινά πρόσθετα τροφίμων είναι:

• Αντιοξειδωτικά: Βοηθούν να διατηρούνται περισσότερο τα τρόφιμα π.χ. ασκορβικό οξύ, δηλαδή βιταμίνη C ή Ε300.
• Χρωστικές ουσίες: Χρησιμοποιούνται μερικές φορές για να αντικαταστήσουν τη φυσική απώλεια χρώματος από τη μεταποίηση ή την αποθήκευση του τροφίμου ή για να σταθεροποιήσουν το χρώμα του προϊόντος, π.χ. καραμέλα, που χρησιμοποιείται σε προϊόντα, όπως σάλτσες ή αναψυκτικά, Ε150.
• Γαλακτοματοποιητές, σταθεροποιητές, πυκνωτικά και πηκτικά μέσα: Οι πρώτοι, όπως οι λεκιθίνες (Ε322), βοηθούν να αναμειγνύονται συστατικά τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα αναμειγνύονταν, όπως το λάδι με το νερό. Οι σταθεροποιητές βοηθούν να μην ξεχωρίζουν ξανά συστατικά που έχουν ενωθεί. Τα πυκνωτικά μέσα δίνουν μεγαλύτερη πυκνότητα στο τρόφιμο, όπως η προσθήκη αλευριού κάνει μια σάλτσα πιο πυκνή. Τέλος, ένα κοινό πηκτικό μέσο είναι η πηκτίνη (Ε440), που χρησιμοποιείται στις μαρμελάδες.
• Ενισχυτικά γεύσης: Αναδεικνύουν τη γεύση σε πικάντικα ή γλυκά τρόφιμα χωρίς να προσθέτουν κάποια δική τους γεύση, π.χ. όξινο γλουταμινικό νάτριο (Ε621).
• Συντηρητικά: Βοηθούν να μην αλλοιωθούν τα τρόφιμα, π.χ. πολλά αλλαντικά υφίστανται συχνά επεξεργασία με νιτρώδη και νιτρικά άλατα (Ε324 έως Ε252).
• Γλυκαντικές ουσίες: Χρησιμοποιούνται συχνά αντί για ζάχαρη π.χ. ασπαρτάμη (Ε951), σακχαρίνη (Ε954), ακεσουλφάμη Κ (Ε950) και σορβιτόλη (Ε420).

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές ενδείξεις που καθορίζουν το περιεχόμενο και την τυχόν ευεργετική ή μη δράση του τροφίμου, στην υγεία του καταναλωτή. Έτσι υπάρχουν οι ενδείξεις:

• Ελεύθερο θερμίδων ή χωρίς θερμίδες (calorie free): Τα τρόφιμα αυτά έχουν λιγότερο από 5 θερμίδες ανά μερίδα (π.χ. ένα κλασικό αναψυκτικό Light )
• Χαμηλών θερμίδων (low calorie): Προϊόντα με λιγότερες από 40 θερμίδες.
• Προϊόντα light: Προϊόντα με 1/3 λιγότερες θερμίδες ή 50% λιγότερο λίπος (αυτά τα προϊόντα θέλουν προσοχή αφού για πολλούς ο όρος «light» είναι συνώνυμος με τον όρο «διαιτητικό προϊόν = ελεύθερο θερμίδων», γεγονός που ασφαλώς δεν ισχύει. Έτσι, για παράδειγμα μια μαγιονέζα light, συνεχίζει να έχει αρκετές θερμίδες, αν και φυσικά λιγότερες από την κανονική μαγιονέζα.
• Χωρίς λίπος ή ελεύθερα λίπους (fat free): Τα τρόφιμα αυτά περιέχουν περίπου 0,5 γραμμάρια λίπους ανά μερίδα.
• Χαμηλού λίπους (low fat): Τρόφιμα με 3 γραμμάρια λίπους ή λιγότερο.
• Χωρίς ζάχαρη ή ελεύθερα ζάχαρης (sygar free): Τα τρόφιμα αυτά περιέχουν περίπου 0,5 γραμμάρια ζάχαρης ανά μερίδα.
• Ελεύθερα χοληστερόλης ή χωρίς χοληστερόλη (cholesterol free): Στα τρόφιμα αυτά υπάρχουν λιγότερα από 2 mg χοληστερόλης, ενώ θα πρέπει επίσης να περιέχουν λιγότερα από 2 γραμμάρια κορεσμένου λίπους ανά μερίδα.
• Τρόφιμα μειωμένης περιεκτικότητας σε χοληστερόλη (low cholesterol): Προϊόντα με τουλάχιστον 25% λιγότερη χοληστερόλη και λιγότερων από 2 γραμμάρια κορεσμένου λίπους.
• Τρόφιμα φτωχά σε άλατα νατρίου: Λιγότερο από 5 mg αλατιού ανά ισοδύναμο μερίδας. Προσέξτε στην ποσότητα νατρίου. Η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα είναι 2 γραμμάρια.
• Ανάλατα ή χωρίς επιπρόσθετο αλάτι: Δεν έχει προστεθεί αλάτι κατά την επεξεργασία τους.
• Τρόφιμα ελεύθερα γλουτένης: Υπάρχουν τρόφιμα, κυρίως αρτοσκευάσματα, που περιέχουν την πρωτεΐνη γλουτένη, η οποία δεν μεταβολίζεται σε κάποιους οργανισμούς, η γνωστή μας διαταραχή κοιλιοκάκη. Έχουν παρασκευαστεί λοιπόν κάποια προϊόντα που δεν την περιέχουν για να μπορούν να μην στερούνται τροφές αυτά τα άτομα.
• Τρόφιμα ελεύθερα λακτόζης: Σε κάποιους οργανισμούς λείπει η λακτάση, ένζυμο το οποίο μεταβολίζει το σάκχαρο της λακτόζης. Αν κάποιο άτομο με την παραπάνω έλλειψη καταναλώσει τρόφιμο, όπως ένα γαλακτοκομικό, που το περιέχει προκαλούνται διάφορες διαταραχές. Στα τρόφιμα αυτά η λακτόζη έχει αφαιρεθεί.

Οργανώνοντας και ελέγχοντας τις αγορές μας μπορούμε να τραφούμε θρεπτικά, για το σώμα μας, ακόμα και εν όψει οικονομικής κρίσης.

Ευστρατία Κοντορουχά

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος